Şangay Altın Borsası ve Asya Piyasaları Altın Fiyatını Nasıl Etkiler?

Sabah uyandığınızda gram altının gece boyunca değiştiğini fark etmişsinizdir. Türkiye'de piyasalar kapalıyken fiyat nasıl hareket ediyor? Cevabın bir kısmı Asya'da, özellikle Şangay'da gizli.

Dünyada altın günün hemen her saatinde bir yerde işlem görür. Türkiye'de gece yarısını geçtiğinde Asya'da gün başlar. Bu saatlerde fiyatı en çok etkileyen merkezlerden biri Şangay Altın Borsası'dır. Çin, dünyanın en büyük altın tüketicilerinden biri olduğu için buradaki hareket küresel fiyatta da hissedilir.

Bu rehberde Şangay Altın Borsası'nın nasıl çalıştığını, yerel fiyatla uluslararası fiyat arasındaki farkın ne anlattığını ve Asya seansının sizin için ne ifade ettiğini anlatıyoruz. Güncel fiyatlar için Altın Yorumları ana sayfasına bakabilirsiniz.

Şangay Altın Borsası nedir?

Şangay Altın Borsası, kısa adıyla SGE (Shanghai Gold Exchange), Çin'in resmî kıymetli maden borsasıdır. 2002 yılında Çin Halk Bankası'nın onayıyla kuruldu. Çin'de bankalar, rafineriler, kuyumcu üreticileri ve yatırım kurumları altının büyük kısmını bu borsa üzerinden alıp satar.

SGE'nin dikkat çeken bir özelliği fiziki ağırlıklı olmasıdır. Borsada işlem gören ana ürünler, belirli saflıktaki külçelerin spot alım satımıdır. Alıcılar altını borsanın anlaşmalı kasalarından çekip teslim alabilir. Bu yönüyle New York'taki vadeli piyasadan farklıdır.

Borsa 2014'te yabancı kurumların da işlem yapabildiği uluslararası bir bölüm açtı. Bu bölüm Şangay serbest ticaret bölgesinde faaliyet gösterir. Böylece Çin dışındaki kurumlar da yuan cinsinden altın alıp satabilir hâle geldi.

Yuan cinsinden gram fiyatı: Şangay altın referans fiyatı

SGE'de altın, ons başına dolar ile değil, gram başına yuan ile fiyatlanır. Bu, Türkiye'deki gram altına benzeyen bir yaklaşımdır. Çinli alıcı da tıpkı sizin gibi yerel para birimi ve gram üzerinden düşünür.

SGE, 2016'dan beri günde iki kez bir referans fiyat belirler. Buna Şangay altın referans fiyatı denir. Fiyat, Londra'daki referans fiyata benzer bir açık artırma yöntemiyle oluşur. Açık artırmalar Pekin saatiyle 10.15 ve 14.15'te yapılır.

Pekin, Türkiye'den 5 saat ileridedir. İki ülke de yaz-kış saati uygulamadığı için bu fark yıl boyunca sabittir. Yani Şangay referans fiyatları Türkiye saatiyle yaklaşık 05.15 ve 09.15'te belirlenir. Türkiye'de sabah kuyumcular açılmadan önce Asya'da önemli bir fiyat oluşumu tamamlanmış olur.

Yuan cinsinden fiyatı dolar cinsinden onsa çevirmek için Türkiye'deki hesabın tersini düşünebilirsiniz. Gram fiyatını 31,1035 ile çarpar, dolar/yuan kuruna bölersiniz. Bu dönüşümün Türkiye'deki karşılığını gram altın fiyatı nasıl hesaplanır rehberimizde anlattık.

Şangay primi nedir, ne anlatır?

Şangay'daki yuan fiyatı dolara çevrildiğinde Londra fiyatıyla tam olarak aynı çıkmaz. Aradaki farka Şangay primi denir. Prim pozitifse Çin'de altın, uluslararası fiyatın üstünde işlem görüyordur. Negatifse altında.

Bu farkın oluşabilmesinin temel nedeni ithalat kısıtıdır. Çin'e altın ithalatı serbest değildir; Çin Halk Bankası'nın izin verdiği kurumlar aracılığıyla yapılır. Yurt içi talep arzı aştığında altın dışarıdan hemen gelemez. Bu da yerel fiyatın yükselmesine yol açar.

Primi okurken genel çerçeve şöyledir:

World Gold Council, Şangay primini ve Çin piyasasını düzenli olarak raporlarında takip eder. Ancak prim tek başına ons fiyatının yönünü göstermez. Fiziki talebin nabzını tutmak için yardımcı bir göstergedir. Çin ve Hindistan'daki takı ve yatırım talebinin genel yapısını Hindistan ve Çin altın talebi rehberimizde ayrıca anlattık.

SGE'den altın çekişleri neden izlenir?

SGE'de alınan altın, borsanın kasalarından çekilerek ülke içine dağılır. Bu çekiş miktarları, Çin'deki toptan altın talebinin göstergelerinden biri olarak izlenir.

Çekişlerin artması, kuyumcuların, bankaların ve yatırımcıların piyasadan daha fazla altın aldığı anlamına gelebilir. Azalması ise talebin yavaşladığına işaret edebilir. Ancak bu veri kesin bir tüketim rakamı değildir. Aynı altın farklı zamanlarda kasaya geri dönebilir.

Çin'in merkez bankası da altın piyasasının ayrı bir oyuncusudur. Çin Halk Bankası resmî rezervlerindeki değişimi kendi açıklamalarıyla duyurur. Merkez bankası alımlarının mantığını merkez bankaları neden altın alıyor rehberimizde anlattık.

Asya'daki diğer altın merkezleri

Şangay, Asya'daki tek önemli merkez değildir. Bölgede fiyat oluşumuna katkı veren başka merkezler de vardır:

• Hong Kong: Uzun süredir Çin'e altın akışında önemli bir geçiş noktasıdır. Kendi köklü altın ticaret birliği vardır.
• Singapur: Bölgenin büyük saklama ve ticaret merkezlerinden biridir.
• Tokyo: Japonya'da altın vadeli işlemleri borsada işlem görür.
• Hindistan: Dünyanın en büyük altın tüketicilerinden biridir. Yurt içi fiyat, ithalat koşullarından etkilenir.

Bu merkezlerin işlem saatleri birbirini izler. Asya günü kapanırken Londra açılır, Londra kapanmadan New York başlar. Böylece altın fiyatı neredeyse yirmi dört saat oluşur. New York tarafını COMEX rehberimizde ele aldık.

Asya seansı gram altını nasıl etkiler?

Gram altın, ons fiyatı ile dolar/TL kurunun birleşimidir. Asya saatlerinde ons fiyatı değişebilir. Bu değişim Türkiye'de sabah ekranlarına yansır.

Asya seansında görülen bazı tipik durumlar şunlardır:

1. Çin'den güçlü fiziki talep: Prim yükselir ve ons fiyatı Asya saatlerinde destek bulabilir.
2. Çin'de uzun tatiller: Ay Yeni Yılı gibi uzun tatillerde SGE kapalı olur. Bu dönemlerde Asya seansında işlem hacmi düşebilir.
3. Yuan'daki ani hareket: Yuan değer kaybederse Çinli alıcı için altın pahalılaşır. Bu, yerel talebi geçici olarak yavaşlatabilir.

Ancak Asya seansındaki hareket her zaman gün boyunca korunmaz. Londra ve New York açıldığında daha büyük hacimle yön değişebilir. Gece hareketlerinin genel nedenlerini altın fiyatları neden gece değişir rehberimizde anlattık.

Şangay verisini kendi takibinizde nasıl kullanabilirsiniz?

Sıradan bir altın alıcısı için Şangay verisini her gün izlemek gerekmez. Ama bazı durumlarda bu bilgi işinize yarar.

• Sabah fiyat farkını anlamak: Akşam bıraktığınız fiyat sabah değişmişse, Asya seansında neler olduğuna bakabilirsiniz.
• Haberleri doğru okumak: "Çin talebi altını destekliyor" gibi başlıkları prim ve çekiş verileriyle birlikte değerlendirebilirsiniz.
• Tatil dönemlerini bilmek: Çin'deki uzun tatiller Asya saatlerindeki likiditeyi azaltabilir.

Bu bilgiler alım satım zamanlaması için tek başına yeterli değildir. Piyasanın genel resmini görmeye yardımcı olur. Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir. Ons fiyatını ons altın sayfamızda, gram fiyatını gram altın sayfamızda izleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Şangay Altın Borsası'nda altın hangi birimle fiyatlanır? Gram başına Çin yuanı ile fiyatlanır. Uluslararası piyasada ise ons başına dolar kullanılır.

Şangay primi neden oluşur? Çin'e altın ithalatı izne bağlı olduğu için yerel arz talebe hemen uyum sağlayamaz. Talep güçlü olduğunda yerel fiyat uluslararası fiyatın üstüne çıkabilir.

Şangay referans fiyatı Türkiye saatiyle kaçta belirlenir? Pekin saatiyle 10.15 ve 14.15'te belirlenir. Türkiye saatiyle bu, yaklaşık 05.15 ve 09.15'e denk gelir.

Çin talebi altın fiyatını tek başına belirler mi? Hayır. Çin önemli bir talep merkezidir ama faiz, dolar, merkez bankası alımları ve ETF akımları da fiyatı etkiler. Fon talebinin etkisini altın ETF talebi rehberimizde anlattık.