Evdeki Altını Bankaya Yatırmak: Hangi Altınlar Kabul Edilir, Nasıl Ölçülür?

Çekmecede bir kutu var. İçinde düğünden kalan bilezikler, kilidi kırık bir kolye, tek kalmış küpeler ve birkaç çeyrek duruyor. Bir gün biri "Bunları bankaya yatırsan hesabında gram olarak durur" diyor. Fikir mantıklı geliyor ama sorular da beraberinde geliyor.

Hangi altınlar kabul edilir? Ayarı kim, nasıl ölçer? Bileziğe ödediğiniz işçilik ne olur? Taşlı yüzük kabul edilir mi? Bu rehber, evdeki altını bankaya götürmeden önce bilmeniz gerekenleri sırayla anlatıyor.

Tersi yönü, yani banka altınını fiziki altına çevirmeyi ayrı bir rehberde anlattık. Burada konu, elinizdeki fiziki altının banka hesabına nasıl geçtiği. Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir. Diğer rehberlerimize Altın Yorumları ana sayfasından ulaşabilirsiniz.

Evdeki altın bankaya nasıl yatırılır?

Bankalar fiziki altını genellikle iki yoldan kabul eder. Birincisi, bazı şubelerde sürekli ya da belirli günlerde yapılan altın kabul işlemleridir. İkincisi, dönem dönem duyurulan "altın toplama günleri" gibi kampanyalardır.

Banka sözleşmelerinde bu sistemin genellikle yetkili rafinerilerle birlikte yürütüldüğü görülür. Şubede altınlarınızı rafinerinin görevlendirdiği eksper inceler. Ardından altının saf karşılığı hesaplanır ve hesabınıza gram olarak geçer.

Süreç kabaca şöyle işler:

1. Kimliğinizle şubeye gidersiniz. Altın hesabınız yoksa açılır.
2. Eksper altınları tek tek inceler ve kabul edilmeyenleri ayırır.
3. Kabul edilenler tartılır ve ayarı belirlenir.
4. Altının saf altın karşılığı hesaplanır.
5. Bu miktar, hesabınıza has altın gramı olarak yazılır.

Bazı uygulamalarda altınlar sonradan eritilip saflaştırılır. Bu süre boyunca hesaptaki altın bloke tutulabilir. Kendi bankanızda böyle bir bekleme süresi olup olmadığını önceden sorun.

Hangi altınlar kabul edilir, hangileri edilmez?

Bu sorunun tek bir cevabı yoktur. Her banka ve her kampanya kendi kuralını koyar. Yine de banka belgelerinde ve geçmiş uygulamalarda sık görülen bir tablo var:

Tablodaki satırlar kesin kural değil, genel eğilimdir. Gitmeden önce bankanızdan kabul ettiği ayarları ve ürünleri yazılı ya da internet sayfasından teyit edin. Hazine'nin altın ihraçlarındaki kabul kurallarını Hazine altın tahvili rehberimizde ayrıca anlattık.

Ayar nasıl ölçülür, kaç gram yatar?

Bankaya yatırdığınız altın, takının ağırlığı kadar değil, içindeki saf altın kadar hesaba geçer. Bunun için iki bilgi gerekir: ağırlık ve ayar.

Ağırlık hassas bir terazide ölçülür. Ayar ise eksperin kullandığı yöntemle belirlenir. Kesin saflık, bazı uygulamalarda ancak eritme ve saflaştırma sonrasında netleşir.

Hesap mantığı basittir. Ayarı binde olarak ifade eden milyem değeri ile ağırlık çarpılır. Bu örnekteki rakamlar varsayımdır, gerçek bir ölçüm değildir:

• 22 ayar, 20 gram bir bilezik: 20 × 0,916 ≈ 18,3 gram saf altın
• 14 ayar, 10 gram bir kolye: 10 × 0,585 ≈ 5,9 gram saf altın
• Bir çeyrek altın (22 ayar, yaklaşık 1,75 gram): 1,75 × 0,916 ≈ 1,6 gram saf altın

Bazı bankalar hesaba 995/1000, bazıları 1000/1000 saflık esasıyla yazar. Bu da gram sayısını küçük ölçüde değiştirebilir. Milyemin nasıl hesaplandığını milyem rehberimizde, has altın kavramını has altın rehberimizde anlattık. Kendi takılarınızı altın hesaplama aracımızda deneyebilirsiniz.

İşçilik, taş ve ziynet primi ne olur?

Bankaya yatırmadan önce en çok gözden kaçan konu budur. Banka altını yalnızca içindeki saf altın üzerinden değerlendirir. Bunun üç sonucu vardır.

İşçilik geri gelmez. Bir bileziğe ödediğiniz işçilik bedeli hesaba yansımaz. Yeni aldığınız ve yüksek işçilik ödediğiniz bir takıyı yatırmak, bu yüzden pahalı bir tercih olabilir. İşçiliğin nasıl hesaplandığını altın işçilik ücreti rehberimizde anlattık.

Taşın değeri genellikle sayılmaz. Banka belgelerinde, taşların değerlemeye katılmadığı ve istenirse sahibine iade edilebildiği uygulamalar görülür. Başka bankalar ise taşlı takıyı hiç kabul etmeyebilir. Değerli taşlı bir takıyı yatırmayı düşünüyorsanız, taşın değerini önce ayrıca öğrenin. Taş türleri için takı taşları rehberimize bakabilirsiniz.

Ziynet primi kaybolur. Çeyrek ve Cumhuriyet altını piyasada çoğu zaman yalnızca içindeki altına göre değil, ziynet olarak da fiyatlanır. Gram karşılığı yatırıldığında bu fark hesaba geçmez. Bazı bankaların ambalajlı ziynet altınları için adet bazlı ayrı uygulamaları olabilir. Bunu ayrıca sorun. Güncel çeyrek fiyatını çeyrek altın fiyatları sayfamızdan takip edebilirsiniz.

Gitmeden önce yapılacak hazırlık

Şubede zaman kaybetmemek ve sürpriz yaşamamak için evde küçük bir ayıklama yapın:

1. Takıları gruplara ayırın. 22 ayar, 14 ayar, taşlı, damgasız ve sikke olarak ayrı keseler hazırlayın.
2. Damgalara bakın. Ayar damgası, eksperin işini kolaylaştırır. Damga okumayı altın damgası rehberimizde anlattık.
3. Duygusal değeri olanları ayırın. Eritilen bir takı geri gelmez. Düğün hatırası ya da aile yadigârı parçaları yatırmadan önce iki kez düşünün.
4. Kendi tartınızı yapın. Evde hassas bir terazi varsa toplam ağırlığı not edin. Şubedeki ölçümle karşılaştırmak için işe yarar.
5. Bankaya önceden sorun. Kabul edilen ayarlar, en düşük miktar, taşlı takı kuralı, bloke süresi ve masraf ya da kesinti olup olmadığını öğrenin.
6. Taşıma güvenliğini düşünün. Altınları görünür biçimde taşımayın. Mümkünse yanınızda biri olsun.

İşlem sonunda, her parçanın ağırlığını ve ayarını gösteren bir döküm ya da tutanak isteyin. Kabul edilmeyen parçaların size eksiksiz iade edildiğini o anda kontrol edin.

Bankaya yatırmak mı, evde tutmak mı?

Bu, kişisel bir karardır ve tek bir doğru cevabı yoktur. Karar verirken şu farkları bilmek işe yarar.

Bankada altınınız hesaba geçtikten sonra, onu vadesiz hesapta tutabilir ya da bankanın sunduğu başka ürünlere yönlendirebilirsiniz. Banka altın hesabının işleyişini banka altın hesabı rehberimizde anlattık. Evde saklamaya devam edecekseniz evdeki altın sigorta ve hırsızlık rehberimize göz atın.

Sık sorulan sorular

Kırık ve tek küpeleri bankaya yatırabilir miyim? Ayarı belirlenebilen hurda altınlar çoğu uygulamada kabul edilir. Kırık olması sorun olmayabilir. Kaplama ya da ayarı belirsiz parçalar ise reddedilebilir.

Çeyrek altınım hesaba adet olarak mı geçer? Çoğu uygulamada çeyrek, içindeki saf altın gramı üzerinden hesaba geçer. Bazı bankaların ambalajlı ziynet altınları için ayrı uygulaması olabilir; bankanıza sorun.

Taşlı yüzüğümü yatırırsam taşı geri alır mıyım? Bazı bankalar taşı değerlemeye katmaz ve istenirse iade eder. Bazıları taşlı takıyı hiç kabul etmez. Gitmeden önce bankanın kuralını öğrenin.

Hesaba geçen altın hemen kullanılabilir mi? Bazı uygulamalarda altınlar eritilip saflaştırılırken hesap birkaç iş günü bloke kalabilir. Bloke süresini işlem öncesinde sorun.

Bankaya yatırdığım altını sonra fiziki geri alabilir miyim? Genellikle hesaptaki gram, bankanın sunduğu külçe ya da ürünlerle fiziki olarak teslim alınabilir. Ama yatırdığınız bilezik ya da çeyrek geri gelmez; o parçalar eritilmiş olabilir.