Beyaz Altında Rodaj Nedir, Neden Sararır ve Ne Sıklıkla Yapılır?

Tek taş yüzüğünüzü ilk aldığınız gün parıl parıl beyazdı. Bir iki yıl sonra alt kısmında hafif sarımsı bir ton fark ettiniz. Kuyumcu "rodaj yapalım, yeni gibi olur" dedi. Peki rodaj tam olarak nedir, takıya ne yapar ve ne sıklıkla gerekir?

Beyaz altının ne olduğunu ve rose altından farkını beyaz altın ve rose altın rehberimizde anlattık. Bu yazı ise tek bir konuya odaklanıyor: rodaj işleminin kendisi. Kuyumcuda adım adım ne olduğunu, ne zaman gerektiğini, fiyatı neyin belirlediğini ve hangi durumlarda dikkatli olmanız gerektiğini bulacaksınız.

Diğer altın konularına Altın Yorumları ana sayfasından ulaşabilirsiniz.

Rodaj nedir, beyaz altına ne yapar?

Rodaj, takının yüzeyine çok ince bir rodyum tabakası kaplanmasıdır. Kuyumcular bu işleme "rodaj", "rodyum kaplama" ya da kısaca "kaplama yenileme" der.

Rodyum, platin grubu metallerden biridir. Parlak, beyaz ve yansıtıcı bir görünümü vardır. Ayrıca sert bir metaldir. Bu yüzden ince bir tabakası bile takıya belirgin bir beyazlık ve parlaklık kazandırır.

Burada bir noktayı netleştirmek gerekiyor: Rodaj, takının ayarını değiştirmez. 14 ayar bir yüzük rodajdan sonra da 14 ayardır. Kaplama yalnızca yüzeydeki görünümü değiştirir. İçerideki alaşım aynı kalır. Kaplama tabakası son derece incedir, bu nedenle grama etkisi de pratikte hissedilmez.

Beyaz altın neden sararır?

Saf altın sarıdır. Beyaz altın, altına beyazlatıcı metaller katılarak elde edilen bir alaşımdır. Ama bu alaşımın doğal rengi çoğu zaman vitrindeki kar beyazı değil, hafif sıcak, grimsi ya da açık sarımsı bir tondur.

Takı satılırken bu doğal tonun üzerine rodyum kaplanır. Zamanla kaplama aşınınca alttaki doğal renk görünmeye başlar. Kullanıcı bunu "sarardı" diye tarif eder.

Kaplamanın aşınma hızını şu etkenler belirler:

• Sürtünme: Yüzüğün avuç içine bakan alt kısmı, bileziğin masaya değen yüzü ve küpenin saçla temas eden yeri ilk aşınan bölgelerdir.
• Kimyasallar: Havuz suyu, temizlik ürünleri, parfüm ve kozmetik kaplamayı yıpratır. Bu konuyu altın takıyla denize ve havuza girilir mi rehberimizde ayrıca anlattık.
• Ter ve cilt yapısı: Bazı kişilerde aynı takı daha hızlı aşınabilir.
• Kullanım sıklığı: Her gün çıkarılmayan bir alyans, özel günlerde takılan bir kolyeden çok daha hızlı aşınır.

Sararma, takının sahte olduğu anlamına gelmez. Kaplamalı beyaz altında beklenen bir durumdur.

Rodaj kuyumcuda nasıl yapılır? Adım adım süreç

Rodaj, elektrik akımıyla yapılan bir kaplama işlemidir. Atölyeden atölyeye küçük farklar olsa da genel akış şöyledir:

1. Kontrol: Kuyumcu önce takıyı inceler. Taşların sağlamlığına, tırnaklara ve kilitlere bakar.
2. Temizlik: Takı, yağ ve kirden arındırılır. Bunun için ultrasonik temizleme, buhar ya da özel temizlik solüsyonları kullanılabilir.
3. Polisaj: Yüzeydeki çizikler cila motoru ve cila pastasıyla giderilir. Rodaj çiziği kapatmaz, bu yüzden bu adım sonucu belirler.
4. Son temizlik: Cila kalıntıları temizlenir. Yüzeyde yağ kalırsa kaplama düzgün tutmaz.
5. Rodyum banyosu: Takı, rodyum içeren bir çözeltiye daldırılır ve elektrik akımı uygulanır. Rodyum yüzeye ince bir tabaka halinde yapışır.
6. Durulama ve kurutma: Takı yıkanır, kurutulur ve son kontrol yapılır.

İşlem çoğu zaman aynı gün ya da birkaç gün içinde tamamlanır. Süre, kuyumcunun iş yoğunluğuna ve takının durumuna bağlıdır.

Rodaj ne sıklıkla yapılmalı?

Bu sorunun herkes için geçerli bir cevabı yok. Kuyumcular genellikle "takının kullanımına bağlı" der. Yine de kabaca şöyle bir tablo çizilebilir:

Tablo yalnızca genel bir fikir verir. En pratik ölçü gözünüzdür. Takının beyazlığı sizi rahatsız etmeye başladığında rodaj zamanı gelmiş demektir. Takvim tutmaya gerek yoktur.

Bir uyarı ekleyelim: Gereğinden sık rodaj yaptırmak da iyi değildir. Her rodajdan önce genellikle polisaj yapılır. Polisaj yüzeyden çok az da olsa metal alır. Yıllar içinde sık sık cilalanan ince bir yüzükte tırnaklar ve kenarlar incelebilir. Bu yüzden "her ay parlatayım" yaklaşımı yerine, gerçekten gerektiğinde yaptırmak daha sağlıklıdır.

Rodaj fiyatını neler belirler?

Rodaj ücreti kuyumcudan kuyumcuya değişir. Kesin bir tutar vermek doğru olmaz. Ama fiyatı etkileyen etkenler bellidir:

• Takının büyüklüğü ve yüzeyi: Kalın bir bilezik, ince bir yüzükten daha fazla kaplama malzemesi ister.
• Taş sayısı ve yerleşimi: Çok taşlı ürünlerde temizlik ve kontrol daha uzun sürer.
• Polisaj ve tamir ihtiyacı: Derin çizik, eğilmiş tırnak ya da gevşek taş ek işçilik gerektirir.
• Rodyumun piyasa fiyatı: Rodyum pahalı ve fiyatı dalgalı bir metaldir. Bu, kaplama maliyetine yansıyabilir.
• Kısmi rodaj: İki renkli takılarda yalnızca belli bölgeler kaplanır. Bu daha fazla el işçiliği gerektirebilir.

Bazı kuyumcular, kendi sattıkları ürünlerde belli bir süre ücretsiz ya da indirimli rodaj sunar. Takıyı alırken bunu sormak ve cevabı faturaya ya da garanti belgesine not ettirmek işinize yarar. Fiyatı önceden sorun ve iş bitmeden yazılı bir tutar alın.

Taşlı takılarda rodaj yaptırırken dikkat

Rodaj işlemi; ısı, kimyasal çözelti, ultrasonik titreşim ve polisaj içerir. Bazı taşlar bunlara hassastır.

• İnci, sedef ve mercan gibi organik malzemeler kimyasal ve ısıdan zarar görebilir.
• Opal, turkuaz ve zümrüt gibi bazı taşlar ultrasonik temizlik ve ısıya karşı hassas kabul edilir.
• Yapıştırma taşlar çözelti içinde gevşeyebilir.

Bu tür takılarda kuyumcuya şunları sorun: Taş sökülecek mi? Taş üzerinde koruma yapılacak mı? Sadece belli bir bölgeye mi kaplama yapılacak? Pırlantalı ürünlerde değerin nasıl oluştuğunu pırlanta ve altın takılarda değer rehberimizde bulabilirsiniz.

Takıyı bırakırken bir fotoğraf çekin ve kuyumcudan takının tanımını, taş sayısını ve gramını yazan bir fiş isteyin. Bu alışkanlığın faydalarını altın takı tamiri rehberimizde anlattık.

Rodaj alerjiyi önler mi?

Beyaz altın alaşımlarının bir kısmında nikel bulunabilir. Nikel, metal hassasiyeti olan kişilerde kaşıntı ve kızarıklığa yol açabilir. Rodyum kaplama, cilt ile alaşım arasında ince bir bariyer gibi davranır.

Ancak bu kalıcı bir çözüm değildir. Kaplama aşındıkça cilt yeniden alaşımla temas eder. Nikele hassasiyetiniz varsa, takıyı alırken alaşım içeriğini sormak daha doğru bir başlangıçtır. Konuyu altın alerjisi rehberimizde ayrıntılı ele aldık. Cilt sorunu sürerse bir sağlık uzmanına başvurun.

Sarı altına ya da gümüşe rodaj yapılır mı?

Evet, rodaj yalnızca beyaz altına özgü değildir.

• Sarı altın: Sarı bir takıya rodaj yapılırsa beyaz görünür. Ama kaplama aşındıkça altındaki sarı renk daha belirgin biçimde ortaya çıkar. Bu yüzden sık takılan ürünlerde kalıcı bir beyaz görünüm beklemek gerçekçi değildir.
• İki renkli takılar: Sarı altın üzerinde bazı bölgelere rodaj yapılarak iki renkli bir desen elde edilir.
• Gümüş: 925 ayar gümüş takılarda da rodaj, kararmayı geciktirmek için kullanılır. Gümüş takıları 925 ayar gümüş rehberimizde anlattık.
• Siyah rodyum: Bazı tasarımlarda koyu renk elde etmek için siyah rodyum kaplama kullanılır.

Rodaj, takının geri satış değerini artırmaz. Kuyumcu bozdurma sırasında ayara ve grama bakar, kaplamaya değil. Satış tarafındaki konular için altın bozdururken dikkat edilecekler rehberimize bakabilirsiniz. Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir.

Sık sorulan sorular

Rodaj takının gramını değiştirir mi? Kaplama çok ince olduğu için gram değişimi pratikte hissedilmez. Ancak öncesindeki polisaj, yüzeyden çok az metal alabilir.

Rodaj kaç günde yapılır? Çoğu kuyumcu aynı gün ya da birkaç gün içinde teslim eder. Tamir veya taş işi gerekiyorsa süre uzayabilir.

Evde rodaj yapılabilir mi? Rodaj, elektrik akımı ve özel çözeltiyle yapılan bir atölye işlemidir. Evde güvenli ve düzgün biçimde yapılması beklenmez.

Rodaj yaptırmazsam ne olur? Takı zarar görmez, yalnızca doğal alaşım rengi görünür. Bazı kişiler bu sıcak tonu beğenir ve rodaj yaptırmaz.

Her beyaz altın rodaj ister mi? Hayır. Bazı alaşımlar doğal olarak daha beyazdır ve kaplamaya daha az ihtiyaç duyar. Takıyı alırken kaplama olup olmadığını sorun.