Altın Alerji Yapar mı? Kaşıntı, Kızarıklık ve İz Bırakan Takılar

Yeni aldığınız yüzüğü bir hafta taktınız ve parmağınızda kaşıntı başladı. Ya da yıllardır taktığınız bileziğin altında ciltte kızarıklık fark ettiniz. Çoğu kişinin aklına ilk gelen soru şudur: Altına alerjim mi var?

Bu sorunun cevabı çoğu zaman sanıldığından farklıdır. Takı dediğimiz şey saf altın değildir. İçinde başka metaller de bulunur ve tepkinin nedeni bazen bu metallerdir. Bazen de sorun metal değil, takının altında kalan nem ya da kirdir.

Bu yazıda olası nedenleri, ayar ve alaşımın etkisini ve pratik önlemleri anlatıyoruz. Sağlıkla ilgili kesin teşhis yalnızca bir hekim tarafından konabilir. Altın piyasasıyla ilgili güncel bilgiler için Altın Yorumları ana sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Takılarımız neden saf altın değil?

Saf altın, yani 24 ayar altın, çok yumuşak bir metaldir. Tek başına takı yapıldığında kolayca çizilir, ezilir ve şekli bozulur. Bu yüzden takılarda altın başka metallerle karıştırılır.

Bu karışıma alaşım denir. Alaşımda bakır, gümüş, çinko gibi metaller kullanılabilir. Beyaz altında ise nikel ya da paladyum gibi metaller tercih edilebilir. Ayar düştükçe takıdaki altın dışı metallerin oranı artar.

Basit bir karşılaştırma yapalım:

Tablo yalnızca altın oranını gösterir. Diğer metallerin hangileri olduğu üreticiye ve alaşıma göre değişir. Ayarların farkını ayrıntılı görmek için altın ayar nedir rehberimize bakabilirsiniz.

Kaşıntının asıl nedeni ne olabilir?

Altın takı takarken görülen cilt tepkilerinin birkaç olası nedeni vardır. Hangisinin sizde geçerli olduğunu ancak hekim değerlendirebilir. Yine de genel nedenleri bilmek, doğru soruları sormanızı kolaylaştırır.

Alaşımdaki diğer metaller. Metal alerjileri arasında en sık konuşulanlardan biri nikel alerjisidir. Bazı takılarda, özellikle bazı beyaz altınlarda ya da kaplamalı ürünlerde nikel bulunabilir. Bu durumda tepki altından değil, alaşımdaki nikelden kaynaklanabilir.

Takı altında kalan nem ve kir. Yüzük ya da bilezik altında sabun, krem ve ter birikebilir. Bu birikim cildi tahriş edebilir. Bu durum her zaman alerji anlamına gelmez.

Kaplama ve dolgu ürünler. Altın kaplama takılarda iç kısımda farklı bir metal bulunur. Kaplama aşındıkça bu metal cilde değmeye başlar. Kaplama ile dolgu arasındaki farkı altın kaplama ve dolgu rehberimizde anlattık.

Altının kendisine karşı tepki. Saf altına karşı da alerji görülebilir. Ancak günlük hayatta takı kaynaklı şikâyetlerde ilk akla gelen neden genellikle bu değildir. Kesin cevabı yalnızca hekim verebilir.

Beyaz altın alırken nelere dikkat edilmeli?

Beyaz altın, sarı altının başka metallerle karıştırılmasıyla elde edilir. Çoğu zaman yüzeyi ayrıca parlak bir kaplamayla bitirilir. Bu kaplama zamanla aşınabilir.

Metale karşı hassasiyeti olan biri için beyaz altın alırken şu sorular önemlidir:

• Alaşımda nikel var mı, yoksa paladyum gibi başka bir metal mi kullanılmış?
• Yüzey kaplaması var mı? Ne sıklıkla yenilenmesi gerekir?
• Ürünün ayarı nedir? Faturada açıkça yazıyor mu?

Kuyumcu her zaman alaşımın tam içeriğini bilemeyebilir. Ama üreticiye sorulabilir. Hassas bir cildiniz varsa bu bilgiyi almadan almamak daha güvenlidir. Beyaz altın ve rose altının farklarını beyaz altın ve rose altın rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Takı ciltte siyah ya da yeşil iz bırakıyorsa

Bazı takılar alerji belirtisi olmadan ciltte siyah ya da yeşilimsi bir iz bırakır. Bu durum da sık karşılaşılan bir sorudur.

İz genellikle alaşımdaki metallerin ter, krem ya da kozmetik ürünlerle tepkimeye girmesiyle oluşur. Düşük ayarlı takılarda altın dışı metal oranı yüksek olduğu için bu durum daha sık görülebilir. Makyaj ürünlerindeki bazı maddeler de takı yüzeyini aşındırarak iz bırakabilir.

İz bırakan takı her zaman sahte değildir. Ama ayarından şüpheniz varsa bir kuyumcuya kontrol ettirebilirsiniz. Takının kararması hakkında daha fazla bilgi için altın kararması neden olur rehberimize göz atın.

Cilt tepkisini azaltmak için pratik öneriler

Aşağıdaki öneriler genel bakım önerileridir. Tıbbi tedavi yerine geçmez.

1. Takıyı düzenli temizleyin. Ilık su, az miktarda sabun ve yumuşak bir fırça yeterlidir. Temizlik yöntemleri için altın takılar nasıl temizlenir rehberini okuyabilirsiniz.
2. Yüzüğün altını kurulayın. Elinizi yıkadıktan sonra yüzüğü çıkarıp altını kurulamak nem birikimini azaltır.
3. Krem ve parfümü takıdan önce uygulayın. Ürün kuruduktan sonra takıyı takın.
4. Uyurken ve spor yaparken takıyı çıkarın. Ter ve sürtünme tahrişi artırabilir.
5. Daha yüksek ayarı düşünün. Hassas cildiniz varsa daha yüksek ayarlı takılar, alaşımdaki diğer metallerin oranı daha düşük olduğu için tercih edilebilir. Kesin sonuç kişiden kişiye değişir.

Ne zaman doktora gitmelisiniz?

Kızarıklık birkaç gün içinde geçmiyorsa, kaşıntı artıyorsa, ciltte su toplama ya da yara oluşuyorsa takıyı çıkarın ve bir hekime başvurun. Cilt hastalıkları uzmanı, gerekirse yama testi gibi yöntemlerle hangi maddeye karşı hassasiyetiniz olduğunu araştırabilir.

Teşhis konduktan sonra takı alırken neye dikkat etmeniz gerektiğini daha net bilirsiniz. Örneğin belirli bir metale karşı hassasiyet saptanırsa, kuyumcuya alaşımda o metalin bulunup bulunmadığını sorarak alışveriş yapabilirsiniz.

Bebek ve çocuklarda altın takı

Bebeklere ve küçük çocuklara altın küpe, bilezik ya da künye takmak yaygın bir gelenektir. Çocuk cildi yetişkin cildinden daha hassas olabilir. Bu yüzden birkaç noktaya ekstra dikkat etmek gerekir.

• Takıyı her gün kontrol edin. Altında kızarıklık ya da nem birikip birikmediğine bakın.
• Kaplama ya da düşük kaliteli alaşım yerine ayarı belli, faturalı ürün seçin.
• Küçük parçalı takılarda yutma ve sıkışma riskini unutmayın.
• Ciltte bir değişiklik görürseniz takıyı çıkarın ve çocuk doktorunuza danışın.

Bebeklere altın hediye etmeyi düşünüyorsanız takı yerine çeyrek altın gibi saklanabilen seçenekler de vardır. Bu konuda bebek için altın hediye rehberimize göz atabilirsiniz.

Hassas cilt için takı alırken kontrol listesi

Kuyumcuya gitmeden önce bu listeyi aklınızda tutun:

• Ürünün ayarı ve gramı faturada yazıyor mu?
• Beyaz altınsa alaşımda hangi metaller var?
• Yüzeyde kaplama var mı?
• Değişim veya iade imkânı var mı?
• Daha önce tepki verdiğiniz bir metal varsa kuyumcuya söylediniz mi?

Fatura bu konuda da önemlidir. Takının ayarını ve içeriğini belgeler. Neden önemli olduğunu altın alırken fatura rehberimizde anlattık.

Sık sorulan sorular

Altın alerji yapar mı? Saf altına karşı alerji görülebilir. Ancak takı kaynaklı tepkilerde alaşımdaki diğer metaller ya da takı altında biriken nem ve kir de neden olabilir. Kesin cevabı bir hekim verebilir.

Hangi ayar alerjiye daha az yol açar? Ayar yükseldikçe takıdaki diğer metallerin oranı azalır. Ama bu herkes için sorunun biteceği anlamına gelmez. Teşhis için hekime başvurun.

Beyaz altın kaşıntı yapar mı? Bazı beyaz altınlarda nikel bulunabilir ve nikel hassasiyeti olanlarda tepki görülebilir. Alaşım içeriğini kuyumcuya sorun.

Takı ciltte iz bırakıyorsa sahte midir? Her zaman değil. İz, alaşımdaki metallerin ter ve kozmetiklerle tepkimesinden de oluşabilir. Şüpheniz varsa ayarı kontrol ettirin. Sahte altının işaretleri için sahte altın nasıl anlaşılır rehberine bakabilirsiniz.