ABD 10 Yıllık Tahvil Faizi Altını Nasıl Etkiler? Haberleri Okuma Rehberi

Altın haberlerinde sık geçen bir cümle var: "ABD 10 yıllık tahvil faizi yükselince ons altın geriledi." Bu cümleyi okuyan birçok kişi aynı şeyi düşünür. Amerika'daki bir borç kâğıdının faizi, benim çekmecemdeki çeyrek altını neden ilgilendirsin?

Aslında ilgilendirir, ama dolaylı yoldan. Ons altın dolarla fiyatlanır. Dünyadaki büyük yatırımcılar da altını çoğu zaman ABD tahvilleriyle kıyaslar. Bu kıyasın en çok bakılan ölçüsü 10 yıllık tahvil faizidir.

Bu rehberde 10 yıllık tahvilin ne olduğunu, faizinin nasıl oluştuğunu ve altınla ilişkisini anlatıyoruz. İlişkinin hangi dönemlerde bozulduğunu da göreceksiniz. Güncel fiyatlara Altın Yorumları ana sayfasından ulaşabilirsiniz.

ABD 10 yıllık tahvili nedir?

ABD Hazinesi, devletin borçlanma ihtiyacını karşılamak için farklı vadelerde borç kâğıdı satar. Vadesi 10 yıl olan kâğıda kısaca "10 yıllık tahvil" denir. İngilizce kaynaklarda "10-year Treasury" ya da "10-year note" olarak geçer.

Bu kâğıdı alan kişi ABD devletine borç vermiş olur. Karşılığında düzenli faiz ödemesi alır. Vade sonunda da anaparasını geri alır. ABD devletinin borcunu ödememe ihtimali çok düşük görüldüğü için bu kâğıtlar dünyanın en güvenli varlıklarından biri kabul edilir.

10 yıllık vadenin bu kadar takip edilmesinin nedeni, kısa ile uzun vade arasında bir denge noktası olmasıdır. ABD'de konut kredisi faizleri gibi birçok uzun vadeli faiz bu orana bakılarak şekillenir. Piyasalar bu yüzden ona "gösterge faiz" gözüyle bakar.

Tahvil faizi nasıl oluşur, kim belirler?

Burada sık yapılan bir karışıklığı düzeltelim. 10 yıllık tahvil faizini Fed belirlemez. Fed, kısa vadeli politika faizini belirler. 10 yıllık faiz ise piyasada, alıcı ve satıcıların işlemleriyle oluşur.

Mekanizma şöyle işler. Tahvilin üzerinde sabit bir kupon faizi vardır. Ama tahvil piyasada el değiştirirken fiyatı değişir. Tahvilin fiyatı düşerse, onu yeni alan kişinin elde edeceği getiri yükselir. Fiyat yükselirse getiri düşer. Haberlerde "tahvil faizi" denince kastedilen bu piyasa getirisidir.

Bunu küçük bir örnekle düşünelim. Rakamlar gerçek değil, tamamen varsayımdır. Her yıl 4 dolar faiz ödeyen ve vadede 100 dolar geri ödenecek bir kâğıt düşünün. Bu kâğıdı 100 dolara alırsanız yıllık getiriniz yaklaşık yüzde 4 olur. Piyasada satıcı çoğaldı ve fiyat 95 dolara indi diyelim. Aynı 4 doları artık daha az para ödeyerek alırsınız. Getiriniz yüzde 4'ün üzerine çıkar.

Yani tahvil faizi yükseliyorsa, genellikle tahvil satılıyor demektir. Satışın nedeni enflasyon korkusu, Fed'den beklenen faiz artışı ya da devletin çok borçlanacağı endişesi olabilir.

10 yıllık faiz yükselince altın neden baskılanabilir?

Altın faiz ya da kâr payı ödemez. Elinizde tuttuğunuz sürece size düzenli bir gelir getirmez. Getirisi yalnızca fiyat değişiminden gelir. Bu durum, faizler düşükken pek dert olmaz. Ama güvenli bir tahvil iyi bir getiri sunmaya başladığında tablo değişir.

Büyük bir fon yöneticisini düşünün. Elinde güvenli liman olarak tutmak istediği bir miktar para var. Önünde iki seçenek var: getiri sağlamayan altın ya da düzenli faiz ödeyen ABD tahvili. Tahvil faizi yükseldikçe altını tutmanın "fırsat maliyeti" de artar. Bu, bir kısım yatırımcıyı altından tahvile kaydırabilir.

İkinci bir kanal da dolar üzerinden çalışır. ABD faizleri cazip hale geldiğinde dünyadan dolar varlıklarına para akabilir. Bu da doları güçlendirebilir. Güçlü dolar ise ons altın üzerinde ayrı bir baskı yaratabilir. Bu bağı dolar endeksi ve altın rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Nominal faiz mi, reel faiz mi: hangisine bakmalı?

Haberlerde gördüğünüz 10 yıllık faiz, nominal faizdir. Yani enflasyonu hesaba katmaz. Oysa altın için asıl belirleyici olan çoğu zaman reel faizdir. Reel faiz kabaca nominal faizden beklenen enflasyonun çıkarılmasıyla bulunur.

ABD'de enflasyona endeksli tahviller de işlem görür. Bunlara TIPS denir. 10 yıllık TIPS getirisi, piyasanın reel faiz için en sık baktığı göstergedir. Nominal faiz ile TIPS getirisi arasındaki fark ise piyasanın enflasyon beklentisini yansıtır.

Bu ayrımın pratik bir sonucu var. Nominal faiz yükseliyor ama aynı anda enflasyon beklentisi daha hızlı artıyorsa, reel faiz düşüyor olabilir. Böyle bir günde altının yükselmesi şaşırtıcı değildir. Reel faizin mantığını ayrıca reel faiz nedir rehberimizde anlattık. Bu yazı ise haberlerde en çok geçen nominal 10 yıllık faize odaklanıyor.

Tablo bir eğilimi gösterir, kural koymaz. Piyasada aynı anda başka etkenler de çalışır.

İlişki her zaman işler mi?

Hayır. 10 yıllık faiz ile altın arasındaki ters yönlü bağ uzun dönemlerde sıkça görülse de mutlak bir kural değildir. Bazı dönemlerde ikisi birlikte yükselir.

2022'den sonraki dönem buna örnek gösterilir. ABD faizleri yıllardır görülmemiş seviyelere çıkarken altın da güçlü kaldı. World Gold Council raporlarına göre bu yıllarda merkez bankalarının altın alımları çok yüksek seyretti. Jeopolitik gerilimler de güvenli liman talebini canlı tuttu. Yani faizin yarattığı baskıyı başka alıcılar dengeledi. Bu talebin nedenlerini merkez bankaları neden altın alıyor rehberimizde inceledik.

Tersi de olabilir. Faizler düşerken bir kriz anında yatırımcılar nakde kaçabilir. Altın da bu satıştan payını alabilir. Bu yüzden tek bir göstergeye bakarak altının yönünü tahmin etmeye çalışmak yanıltıcı olur.

Getiri eğrisi ve resesyon sinyali

10 yıllık faiz tek başına değil, kısa vadeli faizlerle birlikte de okunur. En çok bakılan karşılaştırma 2 yıllık ile 10 yıllık faiz arasındaki farktır. Normal koşulda uzun vade daha yüksek faiz verir. Çünkü parayı daha uzun süre bağlamak daha fazla risk taşır.

Bazen bu sıralama tersine döner. 2 yıllık faiz 10 yıllığın üzerine çıkar. Buna "ters getiri eğrisi" denir. Geçmişte ABD'deki pek çok durgunluk öncesinde böyle bir tablo görüldü. Ama her ters eğriyi kısa sürede bir resesyon izlemedi ve aradaki süre çok değişken oldu.

Resesyon beklentisi altın için iki yönlü okunabilir. Fed'in faiz indirme ihtimali altını destekleyebilir. Öte yandan panik anlarındaki nakit ihtiyacı kısa süreli satışlara yol açabilir. Bu dönemlerin altına etkisini resesyonda altın rehberimizde anlattık.

10 yıllık faizi gram altın açısından nasıl okumalısınız?

Türkiye'de altını çoğunlukla gram ya da çeyrek olarak takip ederiz. Gram altının fiyatı iki ana bileşene bağlıdır: ons altın ve dolar/TL kuru. ABD tahvil faizi bu iki bileşenden yalnızca ons tarafını doğrudan ilgilendirir.

Bu nedenle 10 yıllık faizdeki bir sıçrama ons altını aşağı itse bile gram altına aynı oranda yansımayabilir. O gün kur da yükseliyorsa düşüş sınırlı kalabilir. Ons ile gram arasındaki bağı ons altın ve gram altın ilişkisi rehberimizde adım adım anlattık. Ons fiyatını ise ons altın sayfamızda izleyebilirsiniz.

Tahvil faizi haberini okurken pratik bir kontrol listesi

Bir sabah "ABD 10 yıllık faizi sert yükseldi" başlığını gördüğünüzü düşünün. Telaşlanmadan önce şu sorulara bakmak işinizi kolaylaştırır:

1. Yükselişi ne tetikledi? Güçlü bir enflasyon verisi, iyi gelen bir istihdam raporu ya da Fed'den gelen sert bir mesaj olabilir. Bu veri günlerini ekonomi takvimimizden takip edebilirsiniz.
2. Enflasyon beklentisi de yükseldi mi? Yükseldiyse reel faizdeki değişim daha küçük olabilir.
3. Dolar ne yaptı? Faizle birlikte dolar da güçlendiyse ons üzerindeki baskı artabilir.
4. Hareket ne kadar süreli? Tek günlük bir sıçrama ile aylara yayılan bir yükseliş farklı anlam taşır.
5. Kur tarafında ne var? Gram altına bakıyorsanız dolar/TL'yi de ekleyin.

ABD verilerinin altına etkisini tek tek görmek isterseniz ABD enflasyon verisi rehberimiz ve Fed faiz kararı rehberimiz iyi bir başlangıç olur.

Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir. Amaç, haberlerde gördüğünüz bir göstergeyi daha bilinçli okumanıza yardımcı olmaktır.

Sık sorulan sorular

ABD 10 yıllık tahvil faizini Fed mi belirler? Hayır. Fed kısa vadeli politika faizini belirler. 10 yıllık faiz ise piyasada tahvil alım satımıyla oluşur. Fed'in beklenen adımları bu faizi dolaylı yoldan etkiler.

Tahvil faizi yükselince altın mutlaka düşer mi? Hayır. Ters yönlü bir eğilim sık görülür ama kural değildir. Merkez bankası alımları ya da jeopolitik riskler gibi etkenler bu baskıyı dengeleyebilir.

10 yıllık faizi nereden takip edebilirim? Finans haber sitelerinde ve piyasa uygulamalarında "US 10Y" ya da "ABD 10 yıllık" adıyla yer alır. Fed de faiz verilerini kendi sitesinde yayımlar.

Türk tahvil faizleri de altını etkiler mi? Ons altını belirgin biçimde etkilemez. Ancak Türkiye'deki faizler TL'nin cazibesini ve kuru etkileyebilir. Kur da gram altın fiyatının bir parçasıdır.