Euro/Dolar Paritesi Altını Nasıl Etkiler? Ons, Euro Bazlı Altın ve Gram Altın

Piyasa yorumlarında sık geçen bir ifade vardır: "Parite yükseldi, altın da toparlandı." Buradaki parite, euro ile ABD doları arasındaki orandır. Bir euronun kaç dolar ettiğini gösterir. Peki iki para birimi arasındaki bu oran, altının fiyatına neden bu kadar sık bağlanır?

Kısa cevap şu: Altın dünyada dolarla fiyatlanır. Euro ise doların karşısındaki en büyük paradır. Euro güçlendiğinde dolar zayıflamış olur. Bu da ons altının fiyatına çoğu zaman yansır.

Bu rehberde EUR/USD paritesinin ne olduğunu, ons altınla neden çoğu zaman aynı yöne gittiğini, euro bazında altın fiyatının nasıl hesaplandığını ve bu bilginin Türkiye'de gram altın izleyen biri için ne ifade ettiğini anlatıyoruz. Ons fiyatını ons altın sayfamızdan, genel görünümü Altın Yorumları ana sayfasından izleyebilirsiniz. Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir.

EUR/USD paritesi ne demek?

Parite, iki yabancı para birimi arasındaki değişim oranıdır. EUR/USD paritesi, bir euro almak için kaç dolar ödendiğini gösterir. Örneğin parite 1,10 ise bir euro 1,10 dolar eder. Bu rakam yalnızca örnektir, güncel parite değildir.

Okuma yönü önemlidir:

• Parite yükselirse euro dolar karşısında değer kazanmıştır. Başka bir deyişle dolar euroya karşı zayıflamıştır.
• Parite düşerse dolar euroya karşı güçlenmiştir.

EUR/USD, dünyada en çok işlem gören döviz çiftidir. Ayrıca doların genel gücünü ölçen Dolar Endeksi'nde (DXY) en büyük ağırlık euroya aittir. Bu ağırlık yarının üzerindedir. Bu yüzden parite ile Dolar Endeksi çoğu zaman birbirinin ayna görüntüsü gibi hareket eder. Endeksin altınla ilişkisini Dolar Endeksi ve altın rehberimizde ayrıca anlattık.

Parite yükselince ons altın neden çoğu zaman yükselir?

Bu ilişkinin arkasında birkaç mekanizma vardır.

Fiyatlama etkisi. Altın uluslararası piyasada dolarla fiyatlanır. Dolar euroya karşı zayıfladığında, euro sahibi bir alıcı için dolar cinsinden altın daha ucuz hale gelir. Avrupa'dan gelen talep artabilir. Bu da dolar cinsinden fiyatı yukarı itebilir.

Faiz beklentisi. Parite büyük ölçüde ABD ve Euro Bölgesi faiz beklentileri arasındaki farkla hareket eder. Fed'in faiz indireceği ya da Avrupa Merkez Bankası'nın daha sıkı kalacağı beklentisi pariteyi yukarı taşıyabilir. ABD faizlerinin düşme beklentisi aynı zamanda faiz getirmeyen altını da daha cazip kılabilir. Yani parite ile altın, aynı haberden aynı yönde etkilenebilir.

Ortak gösterge. Pek çok yatırımcı doların genel yönünü pariteden okur. Dolar zayıflığı hikâyesi güçlendiğinde altına ilgi de artabilir.

Bu üç kanal, parite ile ons altını çoğu dönemde aynı yöne iter. Ama bu bir yasa değildir. Bir sonraki bölümde nedenini görüyoruz.

Bu ilişki ne zaman bozulur?

Parite ile altın arasındaki bağ zaman zaman zayıflar, hatta tersine döner. Başlıca nedenler şunlardır:

• Küresel panik anları. Kriz dönemlerinde yatırımcılar hem dolara hem altına yönelebilir. Dolar güçlenirken, yani parite düşerken, altın da yükselebilir.
• Avrupa'ya özgü sorunlar. Euro Bölgesi'nde bir borç ya da enerji krizi pariteyi aşağı çekebilir. Aynı kaygı, Avrupalı yatırımcıların altına yönelmesine yol açabilir.
• Merkez bankası alımları. Resmî kurumların altın talebi, kur hareketlerinden bağımsız bir destek oluşturabilir. Konuyu merkez bankaları neden altın alıyor rehberimizde ele aldık.
• Kısa vadeli gürültü. Gün içinde iki fiyat, farklı haber akışlarına farklı tepki verebilir. Birkaç saatlik ters hareket, ilişkinin bittiği anlamına gelmez.

Bu yüzden pariteyi altın için tek başına bir sinyal gibi kullanmak yanıltıcıdır. Tarih de bunu gösterir. Parite ile altının aynı yönde gittiği uzun dönemler olduğu gibi, birbirinden ayrıldığı dönemler de olmuştur. Hangisinin geçerli olduğunu ancak geriye dönüp bakınca net görürsünüz. Daha çok, doların genel eğilimini anlamak için bir pencere olarak düşünün.

Euro bazında altın fiyatı nasıl hesaplanır?

Avrupa'daki bir yatırımcı altını euro olarak izler. Bu fiyat, dolar fiyatından basit bir bölmeyle bulunur:

Euro bazında ons altın ≈ Dolar bazında ons altın ÷ EUR/USD paritesi

Bir örnek verelim. Rakamlar gerçek fiyat değil, varsayımdır:

İkinci satır önemli bir noktayı gösteriyor: Dolar fiyatı hiç değişmese bile euro güçlendiğinde Avrupalı yatırımcı için altın ucuzlar. Üçüncü satırda ise ons yükselişi, euro güçlenmesini aşağı yukarı dengeliyor. Bu rakamlar örnektir.

Altın için referans fiyatları belirleyen LBMA, ana fiyatı dolar cinsinden yayımlar. Euro ve sterlin karşılıkları da gösterge olarak verilir. Ons biriminin ne olduğunu troy ons rehberimizde anlattık.

Türkiye'de gram altın izleyen biri pariteden ne anlamalı?

Gram altının TL fiyatı ons altın ve dolar/TL kuru üzerinden hesaplanır. Parite bu hesapta doğrudan yer almaz. Etkisi dolaylıdır ve onsun üzerinden gelir.

Pratikte şu ayrımı yapabilirsiniz:

1. Parite onsu etkiler. Parite yükselip ons güçlenirse, bu gram altına ons kanalıyla yansır.
2. Dolar/TL ayrı bir kanaldır. Türk lirasının dolara karşı hareketi, pariteden bağımsız olarak gram altını etkiler.
3. Euro birikimi olanlar için ek bir katman vardır. Euro/TL kuru, kabaca EUR/USD paritesi ile dolar/TL kurunun çarpımıdır. Euro ile birikim yapan biri altını euro karşısında değerlendirirken pariteyi de hesaba katmak durumundadır.

Ons ile gram arasındaki bağlantıyı ons ve gram altın ilişkisi rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Pariteyi izlerken hangi takvime bakmalısınız?

Pariteyi en çok hareket ettiren olaylar genellikle bellidir ve önceden duyurulur:

• Fed ve ECB faiz kararları. İki merkez bankasının karar günleri ve sonrasındaki açıklamalar.
• Enflasyon verileri. ABD ve Euro Bölgesi'nde açıklanan tüketici fiyat verileri.
• Büyüme ve istihdam verileri. Özellikle ABD istihdam raporu hem pariteyi hem onsu oynatabilir.

Bu tarihleri ekonomi takvimimizden takip edebilirsiniz. Takvimi okumayı bilmiyorsanız ekonomik takvim rehberimiz iyi bir başlangıçtır. Fed kararlarının altına etkisini de Fed faiz kararı rehberimizde anlattık.

Bir uyarı: Veri anlarında parite ve ons çok hızlı hareket edebilir. İlk tepki bazen birkaç saat içinde tersine döner. Bu yüzden tek bir veri sonrasındaki hareketi kalıcı bir eğilim gibi okumamak gerekir. Bu saatlerde fiziki altın alıp satanlar için makas da açılabilir.

Sık sorulan sorular

EUR/USD yükselirse altın kesin yükselir mi? Hayır. Çoğu dönemde aynı yöne giderler ama kriz anlarında ve Avrupa'ya özgü sorunlarda ilişki bozulabilir.

Parite ile Dolar Endeksi aynı şey mi? Değil. Dolar Endeksi doları altı büyük paraya karşı ölçer. Ama euronun ağırlığı yarının üzerinde olduğu için ikisi çoğu zaman ters yönde, birbirine benzer hareket eder.

Euro bazında altın neden dolar bazından farklı hareket eder? Çünkü euro fiyatı, dolar fiyatının pariteye bölünmesiyle bulunur. Euro güçlenirse, dolar fiyatı sabitken euro fiyatı düşer.

Gram altın pariteden doğrudan etkilenir mi? Doğrudan değil. Parite onsu etkiler, ons da gram altını. Gram altında asıl ikinci etken dolar/TL kurudur.