Altın Hesabına ve Evdeki Altına Haciz Gelir mi? Ziynet, Eş ve İtiraz Yolları

Bir icra dosyası açıldığında akla gelen ilk sorulardan biri altınlarla ilgilidir. "Bankadaki altın hesabıma dokunabilirler mi?" "Düğünde takılan bilezikler de gider mi?" "Bu altınlar eşimin, onlar da mı haczedilir?"

Bu soruların cevabı kanunda yazılıdır, ama ayrıntı çoktur. Bu rehberde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun ilgili maddelerini altın üzerinden anlatıyoruz. Amaç, ne olduğunu anlamanız ve hangi süreleri kaçırmamanız gerektiğini bilmenizdir.

Önemli not: Bu yazı hukuki tavsiye değildir. Her icra dosyası kendi belgelerine ve icra dairesinin, mahkemenin değerlendirmesine göre ilerler. Kendi durumunuz için bir avukata danışın. Diğer rehberlerimize Altın Yorumları ana sayfasından ulaşabilirsiniz.

Altın haczedilebilir mi?

Kısa cevap: Evet, kural olarak haczedilebilir. Bunun dayanağı kanunun 82. maddesidir.

82. madde, haczedilemeyecek mal ve hakları sayar. Listede borçlunun haline uygun evi, mesleği için gerekli eşya ve öğrenci bursları gibi kalemler vardır. Ev eşyasına ilişkin bent ise şöyle başlar:

"Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası..."

Yani ev eşyası korunur, ama altın bu korumanın dışında bırakılmıştır. Bu ifade 2012'de 6352 sayılı Kanun'la maddeye eklendi. Bu yüzden "takı ev eşyasıdır, haczedilmez" düşüncesi bugünkü metinle örtüşmez.

Kanun iki sınır da koyar. 85. maddeye göre haciz, alacağın tamamını karşılayacak miktarla sınırlıdır; bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz. Aynı madde, satış ve muhafaza masrafını karşılamayacağı kesin olan şeylerin haczedilmeyeceğini de söyler. 82. maddenin son fıkrası ise haczin caiz olup olmadığını değerlendirme görevini icra memuruna verir.

Bankadaki altın hesabına haciz nasıl gelir?

Altın hesabınız bankadadır, yani üçüncü bir kişinin elindedir. Bu durumda kanunun 89. maddesindeki haciz ihbarnamesi devreye girer.

İcra dairesi bankaya bir ihbarname gönderir. Bankaya, borçluya ait malı artık ancak icra dairesine teslim edebileceği bildirilir. Malı borçluya vermemesi, aksi hâlde bedelinden sorumlu olacağı da yazılır.

Bankanın da bir itiraz hakkı vardır. Örneğin hesapta mal olmadığını ya da malın borçluya ait olmadığını iddia ediyorsa, bunu ihbarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirmek zorundadır.

Uygulamada bu süreç hesabınızda bir bloke olarak görünür. Bloke süresince altını satamaz ya da başka hesaba aktaramazsınız. Ayrıntıyı bankanızdan ve dosyanızın bulunduğu icra dairesinden öğrenebilirsiniz.

Altın hesabının işleyişini banka altın hesabı rehberimizde anlattık. Uzun süre işlem yapılmayan hesaplardaki on yıllık süreyle ilgili bir ayrıntı da var. İlgili yönetmeliğe göre bloke konulan hesapta zamanaşımı süresi bloke süresince durur. Bunu bankada unutulan altın hesabı rehberimizde ele aldık.

Evdeki altında kime ait olduğu nasıl anlaşılır?

Haciz evde yapılıyorsa ortaya bir soru çıkar: Çekmecedeki altın borçlunun mu, eşinin mi, çocuğunun mu? Kanunun 97/a maddesi bu soru için karineler koyar.

İlk kural, taşınır malı elinde bulunduranın onun maliki sayılmasıdır. Borçlu ile başkaları malı birlikte elinde bulunduruyorsa, mal borçlunun elinde sayılır. Bu kural borçlunun aleyhine işler.

Aynı maddede önemli bir istisna da var:

"Birlikte oturulan yerlerdeki mallardan mahiyetleri itibariyle kadın, erkek ve çocuklara aidiyetleri açıkça anlaşılanlar veya örf ve adet, sanat, meslek veya meşgale icabı olanlar bunların farz olunur."

Bu cümle altın için şunu anlatır: Niteliği gereği belirli bir kişiye ait olduğu açıkça anlaşılan eşya, o kişinin sayılır. Kadın bileziği, çocuk künyesi gibi takılar bu çerçevede değerlendirilebilir. Karinenin aksini ispat yükü, bunu iddia edene düşer.

Bir somut olayda hangi takının kime ait sayılacağı yine de dosyaya göre değişir. Düğünde takılan ziynetlerin evlilik içindeki durumunu boşanmada düğün altınları rehberimizde ayrıca anlattık.

Haczedilen altın sizin değilse: istihkak iddiası

Diyelim ki haciz eşiniz hakkında. Ama tutanağa geçirilen bilezikler size ait. Bu durumda kanunun öngördüğü yol istihkak iddiasıdır.

Süreç kabaca şöyle işler:

1. İddia. Malın size ait olduğunu icra dairesine bildirirsiniz. 96. maddeye göre haczi öğrendiğiniz tarihten itibaren yedi gün içinde iddiada bulunmazsanız, aynı takipte bu hakkı kaybedersiniz.
2. İtiraz süresi. İcra dairesi alacaklı ve borçluya üç gün süre verir. Susarlarsa iddianızı kabul etmiş sayılırlar.
3. İcra mahkemesi. İtiraz edilirse dosya icra mahkemesine gider. Mahkeme takibin devamına ya da ertelenmesine karar verir.
4. İstihkak davası. 97. maddeye göre, mahkeme kararının tefhim ya da tebliğinden itibaren yedi gün içinde istihkak davası açmanız gerekir.

Mal borçlunun değil de sizin elinizdeyse kural farklıdır. 99. maddeye göre bu durumda dava açma yükü alacaklıya geçer.

Bu adımlarda belge büyük önem taşır. Size ait olduğunu gösteren fatura, düğün kaydı, banka dekontu ya da tanık işinizi kolaylaştırır. Evlilik içinde hangi altının kişisel mal sayıldığını evlilikte mal rejimi rehberimizde anlattık. Faturanın neden önemli olduğunu da altın faturası rehberimizde bulabilirsiniz.

Vergi ve SGK borçlarında durum aynı mı?

Buraya kadar anlatılanlar, İcra ve İflas Kanunu'na göre yürüyen takiplerle ilgilidir. Vergi, SGK primi gibi kamu alacakları ise ayrı bir kanunla, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ile takip edilir.

Bu kanunun haczedilemeyecek mallar listesi ve usulü farklı olabilir. Bu nedenle kamu borcu söz konusuysa, bilgiyi doğrudan ilgili vergi dairesinden ya da SGK biriminden alın. Bir rehberdeki genel bilgiyi kendi dosyanıza birebir uygulamayın.

Haciz yazısı geldiğinde ilk adımlar

Panik anında yapılan hata, sonradan telafisi zor sonuçlar doğurabilir. Şu sıra işinize yarayabilir:

• Belgeyi dikkatle okuyun. Hangi icra dairesi, hangi dosya numarası, hangi alacak?
• Süreleri not edin. İcra hukukunda birçok süre yedi gündür. Ödeme emrine itiraz süresi de 62. maddeye göre yedi gündür.
• Belgelerinizi toplayın. Altınların size ya da başkasına ait olduğunu gösteren her kaydı bir dosyada birleştirin.
• Hesabınızı kontrol edin. Bankadan bloke olup olmadığını ve tutarını öğrenin.
• Bir avukata danışın. Özellikle istihkak iddiası ya da itiraz düşünüyorsanız süre kaybetmeyin.

Bir uyarı daha. Kanunun 331. maddesi, alacaklısını zarara sokmak amacıyla malını gizleyen ya da muvazaalı olarak başkasına geçiren borçlu için hapis ve adli para cezası öngörür. Altını "akrabaya emanet etmek" gibi yollar bu yüzden ciddi risk taşır.

Altınlarınızın güncel değerini görmek isterseniz altın fiyatları sayfamıza bakabilirsiniz. Haciz kapsamında yapılacak değerlemenin ise dosyadaki usule göre yapılacağını unutmayın.

Sık sorulan sorular

Düğünde takılan altınlar hacizden korunur mu? 82. madde ev eşyasını korur ama altını bu korumanın dışında tutar. Takının kime ait olduğu ise ayrı bir sorudur; 97/a maddesindeki karineler ve belgeler belirleyici olur.

Eşimin borcu için benim altın hesabıma haciz gelir mi? Haciz borçlunun malına yöneliktir. Hesap sizin adınıza ve altın size aitse, borçlunun malı değildir. Yine de somut dosyada hata olabileceği için durumu avukatınızla değerlendirin.

Altın hesabımdaki bloke ne kadar sürer? Bloke, haciz devam ettiği sürece kalabilir. Süre ve kaldırılma koşulları dosyanın seyrine bağlıdır. Bilgiyi icra dairesinden ve bankanızdan alın.

Hacizden önce altını satmak sorun olur mu? Kanunun 331. maddesi, alacaklıyı zarara sokmak amacıyla mal varlığını eksiltmeyi suç olarak düzenler. Böyle bir adımı düşünmeden önce mutlaka bir avukata danışın.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Kendi durumunuz için bir avukata danışın.