Altın Getirisi Dolar Bazında mı, TL Bazında mı Değerlendirilmeli?

Bir arkadaşınız "altın bu yıl çok kazandırdı" diyor. Bir haber ise "altın yatay seyretti" başlığını atıyor. İkisi de aynı dönemden söz ediyor olabilir. Fark, hangi para birimiyle baktıklarındadır. Biri gram altının TL fiyatına, öteki ons altının dolar fiyatına bakıyordur.

Türkiye'de altın birikimi yapan herkes bu ikilemle karşılaşır. TL bazında rakamlar çoğu zaman göz alıcıdır. Dolar bazında tablo daha sakin görünebilir. Hangisi "gerçek" getiri? Bu rehberde iki ölçünün neyi anlattığını, nasıl hesaplandığını ve kendi durumunuza göre hangisinin daha anlamlı olduğunu adım adım anlatıyoruz.

Güncel fiyatları Altın Yorumları ana sayfasından ve ons altın sayfamızdan izleyebilirsiniz. Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir; amaç, rakamları doğru okumanıza yardım etmektir.

Aynı altın neden iki farklı getiri gösterir?

Gram altının TL fiyatı iki şeye bağlıdır: ons altının dolar fiyatı ve dolar/TL kuru. Bu ilişkiyi ons altın ve gram altın ilişkisi rehberimizde ayrıntılı anlattık. Getiri açısından sonucu şöyle özetleyebiliriz:

(1 + TL getirisi) ≈ (1 + dolar bazında getiri) × (1 + kurdaki değişim)

Yani TL bazındaki getiri, iki ayrı hareketin birleşimidir. Biri altının dünya piyasasındaki fiyat değişimi, diğeri TL'nin dolar karşısındaki değişimidir.

Bir örnekle bakalım. Rakamlar gerçek değil, yalnızca yöntemi göstermek için varsayımdır. Bir yılda ons altının dolar fiyatı yüzde 10 artmış olsun. Aynı sürede dolar/TL kuru yüzde 20 yükselsin. Bu varsayımla gram altının TL getirisi yaklaşık şöyle olur:

1,10 × 1,20 = 1,32 → yaklaşık yüzde 32

Bu örnekte TL getirisinin büyük kısmı kurdan gelir. Altının kendisi dolar bazında yüzde 10 değer kazanmıştır. Bu ayrım, kararlarınızı nasıl değerlendirdiğinizi kökten değiştirebilir.

Dolar bazında getiri neyi anlatır?

Dolar bazında getiri, altının kendi performansını gösterir. Kur etkisini dışarıda bırakır. Dünyadaki raporlar, fon karşılaştırmaları ve uluslararası haberler çoğunlukla bu ölçüyü kullanır.

Bu bakış şu sorulara cevap verir:

• Altın, dünya piyasasında gerçekten değer kazandı mı?
• Benim TL getirimin ne kadarı altından, ne kadarı kurdan geliyor?
• Altını, dolar cinsinden başka varlıklarla karşılaştırırsam tablo nasıl görünüyor?

Dolar bazında bakmak özellikle dolarla ilgili bir yükümlülüğü olanlar için anlamlıdır. Örneğin dolar cinsinden bir borcunuz varsa, yurt dışında harcama yapıyorsanız ya da geliriniz dövizse. Böyle bir durumda TL bazındaki büyük rakamlar sizi yanıltabilir. Ons fiyatını etkileyen küresel etkenleri dolar endeksi ve altın rehberimizde de ele aldık.

TL bazında getiri neyi anlatır?

TL bazında getiri, cüzdanınıza yansıyan değişimdir. Gram altınınızı bozdurduğunuzda elinize geçen para TL'dir. Kira, market, okul masrafı TL ile ödenir. Bu yüzden harcamaları TL olan biri için TL bazı doğal başlangıç noktasıdır.

Ama TL bazında bakarken tek başına nominal rakam yeterli değildir. Aynı dönemde fiyatlar genel olarak ne kadar arttı? Altının TL getirisi enflasyonun üstünde mi kaldı, altında mı? Bu sorular için genel fiyat endeksiyle karşılaştırma gerekir. Konunun temelini enflasyon ve altın ilişkisi rehberimizde anlattık. Güncel enflasyon verilerini TÜİK'ten, kur verilerini Merkez Bankası'ndan kontrol edin.

Kısacası TL bazı "elime ne geçti" sorusuna, enflasyonla düzeltilmiş TL bazı ise "alım gücüm ne oldu" sorusuna cevap verir.

Hangi bazı kullanmalısınız?

Doğru baz, sizin harcamalarınızın ve yükümlülüklerinizin para birimidir. Şu tablo genel bir fikir verir:

Çoğu kişi için en sağlıklı yol iki ölçüye de bakmaktır. TL bazı cebinize yansıyanı, dolar bazı ise bu artışın kaynağını gösterir. İkisini birlikte okuduğunuzda "altın mı kazandırdı, kur mu" sorusunun cevabını görürsünüz.

Üç senaryoda TL ve dolar getirisi

Kur ve ons farklı yönlere gittiğinde tablo nasıl değişir? Aşağıdaki senaryolar yalnızca mantığı göstermek içindir. Oranların hepsi varsayımdır, gerçek piyasa verisi değildir.

Üçüncü satır dikkat çekicidir. Altın dünya piyasasında değer kaybetmiş ama TL bazında yine artı görünüyor. Bu durumda TL'deki artışın kaynağı altın değil, kurdur. Bu varsayımda doğrudan dolar tutan biri TL bazında daha yüksek bir sonuç görürdü. Altın ile dövizi karşılaştırma konusunu altın mı döviz mi rehberimizde ele aldık.

Kurun gram altına etkisini ayrıntılı görmek için dolar/TL kuru ve gram altın rehberimize bakabilirsiniz.

Kendi getirinizi adım adım nasıl hesaplarsınız?

Kendi birikiminizin iki bazdaki getirisini bulmak için karmaşık araçlara gerek yok. Şu adımları izleyin:

1. Alım tarihini ve fiyatını bulun. Faturadaki gram başına ödediğiniz TL tutarı.
2. Aynı tarihin kurunu not edin. Merkez Bankası'nın o günkü dolar/TL kuru iş görür.
3. Bugünkü bozdurma fiyatını öğrenin. Satış değil, sizin elinize geçecek alış fiyatını kullanın. Makası bu sayede hesaba katmış olursunuz.
4. Bugünkü kuru not edin.
5. Hesaplayın.

Bir örnek yapalım. Tüm rakamlar varsayımdır, gerçek fiyat değildir.

• Alımda gram altına 3.000 TL ödediniz, o gün kur 30 TL idi. Dolar karşılığı: 3.000 ÷ 30 = 100 dolar.
• Bugün gramı 3.900 TL'ye bozdurabiliyorsunuz, kur 33 TL. Dolar karşılığı: 3.900 ÷ 33 ≈ 118,2 dolar.
• TL bazında getiri: 3.900 ÷ 3.000 − 1 = yüzde 30.
• Dolar bazında getiri: 118,2 ÷ 100 − 1 ≈ yüzde 18.

Bu örnekte TL getirisinin bir kısmı kurdaki yüzde 10'luk artıştan geliyor. Kendi rakamlarınızla deneme yapmak için hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Getiri karşılaştırmasında sık yapılan hatalar

Rakamlar doğru olsa bile karşılaştırma yanlış kurulabilir. En sık görülen hatalar şunlardır:

• Farklı bazları karıştırmak: Altının TL getirisini dolar mevduatının dolar faiziyle karşılaştırmak. İki ürünü aynı para biriminde ölçün.
• Dönemi seçerek bakmak: Altının en düşük olduğu günden en yüksek olduğu güne bakmak tabloyu olduğundan parlak gösterir. Kendi gerçek alım tarihinizi kullanın.
• Makası unutmak: Ekranda görülen fiyat ile kuyumcunun bozdurma fiyatı aynı değildir.
• Enflasyonu atlamak: TL bazında yüksek görünen bir getiri, alım gücü açısından o kadar yüksek olmayabilir.
• Geçmişi geleceğe taşımak: Geçmiş getiri, gelecekte aynı sonucun alınacağını göstermez.

Kur ve ons üzerinde etkili olabilecek veri günlerini ekonomi takvimimizden izleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Gram altın TL'de yükselirken ons düşebilir mi? Evet. Kur yeterince yükselirse ons düşse bile gram altının TL fiyatı artabilir. Bu durumda artışın kaynağı kurdur.

Hangi getiri daha doğrudur? İkisi de doğrudur ama farklı soruların cevabıdır. TL bazı cebinize yansıyanı, dolar bazı altının kendi performansını gösterir.

Euro bazında da hesaplanabilir mi? Evet. Aynı yöntemle gram altının TL fiyatını euro/TL kuruna bölerek euro karşılığını bulabilirsiniz.

Bu hesaplamaya göre altın almalı mıyım? Bu rehber bir karar önerisi değildir. Amacı rakamları doğru okumanıza yardımcı olmaktır; bu yazı yatırım tavsiyesi değildir.

Rakamlar örnektir; güncel kur ve fiyat verilerini resmî kaynaklardan kontrol edin.