18 Ayar Altın Nedir, Pırlantalı Takılarda Neden Tercih Edilir?

Tektaş yüzük bakarken kuyumcu size iki seçenek sunuyor: 14 ayar ya da 18 ayar. Taş aynı, model aynı, ama fiyat farklı. Hangisini seçmeli, aradaki fark neden önemli?

18 ayar altın, mücevher dünyasında uzun süredir sık kullanılan bir ayardır. Altın oranı yüksektir ama 22 ayar kadar yumuşak değildir. Bu denge, onu pırlantalı ve taşlı takılar için çekici kılar. Yine de her takı için tek doğru seçim değildir.

Bu rehberde 18 ayar altının ne olduğunu, pırlantalı takılarda neden tercih edildiğini, 14 ayarla farkını ve 18 ayar bir takıya nasıl bakmanız gerektiğini anlatıyoruz. Altın piyasasıyla ilgili güncel bilgiler için Altın Yorumları ana sayfasına göz atabilirsiniz.

18 ayar altın ne demek?

18 ayar, 24 parçalık bir alaşımın 18 parçasının saf altın olduğunu gösterir. Yani takının dörtte üçü, yüzde 75'i saf altındır. Bin üzerinden yazınca bu oran 750 milyem eder. 18 ayar takıların iç yüzünde 750 damgası ya da "18K" ifadesi bulunur.

Kalan dörtte birlik kısım başka metallerden oluşur. Bu metallerin türü, altının rengini belirler:

• Sarı 18 ayar: Gümüş ve bakır dengeli kullanılır. Sıcak, dolgun bir sarı renk çıkar.
• Rose 18 ayar: Bakır oranı artırılır. Pembemsi bir ton oluşur.
• Beyaz 18 ayar: Beyazlatıcı metaller eklenir. Çoğu zaman yüzeyi rodyumla kaplanarak parlak beyaz görünüm verilir.

Renk ne olursa olsun, 18 ayarda saf altın oranı aynıdır. Beyaz altının neden zamanla sarardığını beyaz altın ve rose altın rehberimizde anlattık.

Pırlantalı takılarda neden 18 ayar tercih edilir?

Pırlantalı yüzük, tektaş ve taşlı kolyelerde 18 ayarın sık görülmesinin birkaç nedeni vardır.

Altın oranı ve değer algısı: Pırlanta zaten değerli bir taştır. Onu taşıyan metalin de yüksek ayarda olması, takının bütününe uyumlu bir değer kazandırır. Pek çok ülkede kaliteli mücevherde 18 ayar bir standart olarak görülür.

Renk: 18 ayar sarı altın, 14 ayara göre daha dolgun ve sıcak bir renktedir. Bu renk, taşın parlaklığıyla güzel bir kontrast oluşturur.

İşlenebilirlik: 18 ayar, 22 ayardan daha serttir. Taşı tutan ince tırnakların ve detaylı montürlerin şeklini korumasına yetecek dayanıklılığa sahiptir. 22 ayar ise ince montür işleri için genellikle fazla yumuşak kalır.

Cilt uyumu: Alaşımdaki diğer metallerin oranı daha düşük olduğu için, bazı metallere hassasiyeti olan kişilerde daha az sorun çıkarabilir. Ama bu kesin bir kural değildir. Alaşımda hangi metallerin kullanıldığı da önemlidir. Bu konuyu altın alerji yapar mı rehberimizde ayrıca anlattık.

Bir not: Türkiye'de pırlantalı takıların önemli bir kısmı 14 ayar olarak da satılır. Yani 18 ayar tek seçenek değildir. Önemli olan, hangi ayarı aldığınızı bilmek ve faturada görmektir.

18 ayar mı, 14 ayar mı?

İki ayar arasındaki farkı tek tabloda görelim:

Bu tabloya göre 18 ayar daha değerli ama biraz daha hassastır. 14 ayar ise daha dayanıklı ama içinde daha az altın vardır. Her gün takılacak, ellerin çok çalıştığı bir yüzükte 14 ayarın sertliği avantaj olabilir. Özel günlerde takılacak bir tektaşta ise 18 ayarın rengi ve altın oranı öne çıkabilir.

14 ayarın değeri ve bozdurma tarafını 14 ayar altının değeri rehberimizde ayrıntılı anlattık. Tüm ayarların karşılaştırması ise altın ayarları rehberimizde yer alıyor.

Tırnaklar ve montür: 18 ayar takıda nelere dikkat etmeli?

Pırlantalı bir takıda taş, tırnak denen ince metal uçlarla ya da çevresini saran bir yuvayla tutulur. Bu parçalar zamanla aşınabilir, eğilebilir. 18 ayar 14 ayara göre biraz daha yumuşak olduğundan, yoğun kullanılan takılarda bu kontrol daha da önemlidir.

Şu alışkanlıklar taşınızı korur:

• Düzenli kontrol ettirin: Yılda bir ya da iki kez kuyumcuya tırnakları kontrol ettirmek iyi bir alışkanlıktır.
• Takılma hissine dikkat edin: Yüzük kazağa ya da saça takılıyorsa bir tırnak açılmış olabilir.
• Ağır işlerde çıkarın: Spor, bahçe işi ya da ağır temizlik sırasında yüzüğü çıkarın.
• Kimyasallardan uzak tutun: Çamaşır suyu ve sert temizlik ürünleri alaşıma zarar verebilir.
• Ayrı saklayın: Pırlanta çok serttir. Başka takıları çizebilir, kendisi de çizilebilir.

Taşın gevşediğini fark ederseniz takıyı hemen çıkarın ve kuyumcuya götürün. Kaybolan bir taşın yerine koymak, tırnağı onarmaktan çok daha maliyetlidir. Tamir işlerini altın takı tamiri rehberimizde anlattık.

18 ayar pırlantalı takının fiyatı nasıl oluşur?

Pırlantalı bir takının fiyatı üç parçadan oluşur: altın, taş ve işçilik. Altın kısmı, metal ağırlığının 0,750 ile çarpılıp has altın fiyatıyla çarpılmasıyla hesaplanır. Taş kısmı ise pırlantanın karat, kesim, renk ve berraklık özelliklerine bağlıdır. İşçilik de montürün inceliğine ve markaya göre değişir.

Burada dikkat edilecek bir nokta var. Takının toplam gramı, taşın ağırlığını da içerir. Altın değerini hesaplarken taşın ağırlığının düşülmesi gerekir. Bu bilgi genellikle sertifikada ya da faturada ayrıca yazar.

Pırlantanın değerini belirleyen özellikleri pırlantalı takılarda değer rehberimizde ayrıntılı anlattık. Altın kısmının hesabını kendiniz yapmak için altın hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

18 ayar takı satarken nasıl değerlendirilir?

Pırlantalı bir takıyı satmak, düz bir altın takıyı satmaktan farklıdır. Kuyumcu altın kısmını ayar ve gram üzerinden hesaplar. Taşı ise ayrıca değerlendirir. Bazı kuyumcular yalnızca altın kısmına teklif verir, taşı değerlendirmez.

Satarken şunlar işinize yarar:

1. Faturayı ve sertifikayı saklayın. Taşın özellikleri belgeyle kanıtlanırsa daha sağlıklı değerlendirilir.
2. Birden fazla yerden teklif alın. Pırlanta konusunda uzman kuyumcular taşı daha doğru değerlendirebilir.
3. Altın ve taşı ayrı sorun. Teklifin ne kadarının altına, ne kadarının taşa ait olduğunu öğrenin.
4. Beklentinizi gerçekçi tutun. İkinci elde işçilik ve marka bedeli genellikle geri dönmez.

İkinci el takı satışında dikkat edilecekleri altın takıda ikinci el rehberimizde anlattık. Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir.

Alyans ve günlük yüzüklerde 18 ayar uygun mu?

Alyans her gün takılan ve sürekli sürtünmeye maruz kalan bir yüzüktür. 18 ayar alyans daha dolgun bir renge ve daha yüksek altın oranına sahiptir. Zamanla 14 ayara göre biraz daha fazla çizik toplayabilir. Bu çiziklerin çoğu, kuyumcuda yapılan bir parlatmayla giderilebilir.

Seçim yaparken yaşam tarzınızı düşünün. Ellerinizle çok çalışıyorsanız, ince ve taşlı modellerde 14 ayarın sertliği işinize yarayabilir. Düz ve kalın bir alyansta ise 18 ayarın yumuşaklığı genellikle sorun yaratmaz.

Alyans seçiminde ayar, gram ve genişlik dengesini alyans seçimi rehberimizde anlattık.

Sık sorulan sorular

18 ayar altın kaç milyemdir? 18 ayar altın 750 milyemdir. Takının yüzde 75'i saf altındır.

18 ayar altın kararır mı? Alaşımdaki diğer metaller nedeniyle zamanla hafif matlaşabilir. Beyaz 18 ayarda rodyum kaplama aşındıkça hafif sarı ton görünebilir. Bakım ve kaplama yenileme ile eski görünümüne döner.

Pırlanta için 18 ayar mı 14 ayar mı daha iyi? Tek bir doğru cevap yoktur. 18 ayar daha yüksek altın oranı ve dolgun renk sunar. 14 ayar daha serttir. Kullanım sıklığınıza ve bütçenize göre seçim yapın.

18 ayar takı satarken pırlantanın parası ödenir mi? Kuyumcuya göre değişir. Bazıları taşı ayrıca değerlendirir, bazıları yalnızca altına teklif verir. Güncel gram fiyatını gram altın fiyat sayfamızdan takip edebilirsiniz.