Altın Diş Bozdurulur mu? Değeri Nasıl Belirlenir, Nelere Dikkat Edilir?

Eski bir kaplama değiştiğinde ya da bir diş çekildiğinde, diş hekimi bazen metal kısmı size geri verir. Rengi altına benzer, eldeki ağırlığı da hissedilir. Akla gelen ilk soru şudur: Bu parça bozdurulur mu?

Kısa cevap evet, birçok durumda bozdurulabilir. Ama altın diş, bir bilezik ya da çeyrek altın gibi değerlendirilmez. İçindeki altın oranı belli değildir ve kuyumcunun bunu ayrıca tespit etmesi gerekir.

Bu yazıda altın dişin ne olduğunu, değerinin nasıl hesaplandığını ve satmadan önce izleyebileceğiniz adımları anlatıyoruz. Güncel has altın ve gram fiyatlarını Altın Yorumları ana sayfasından takip edebilirsiniz.

Altın diş aslında ne kadar altındır?

Diş hekimliğinde kullanılan metaller saf altın değildir. Saf altın çok yumuşak olduğu için çiğneme kuvvetine dayanamaz. Bu yüzden diş protezlerinde altın, başka metallerle karıştırılarak alaşım halinde kullanılır.

Bu alaşımlarda altının yanında paladyum, platin, gümüş, bakır ve başka metaller bulunabilir. Altın oranı alaşımdan alaşıma büyük farklılık gösterir. Bazı alaşımlarda altın ağırlıklıdır, bazılarında ise azınlıktadır.

Bir noktaya özellikle dikkat edin. Altın renginde görünen her diş altın içermez. Bazı protezler altın rengini başka metallerle ya da kaplamayla verir. Bazı köprü ve kronlarda ise metal altyapının üzerinde porselen bulunur. Bu durumda metal kısım altın içermeyebilir.

Bu yüzden altın dişin değeri hakkında yalnızca rengine bakarak fikir yürütmek yanıltıcıdır. Gerçek değeri ancak test ve ayar tespitiyle anlaşılır.

Altın diş neden takı gibi değerlendirilmez?

Bir bileziğin ayarı, üretim sırasında belirlenir ve iç yüzeyine damgalanır. Faturasında da gramı ve ayarı yazar. Kuyumcu bu bilgilere bakarak hızlıca değer hesaplar.

Altın dişte bu kolaylıkların hiçbiri yoktur:

• Damga yoktur. Diş protezinin üzerinde ayar damgası bulunmaz.
• Alaşım bilinmez. Hangi metallerin hangi oranda kullanıldığı genellikle hastaya bildirilmez.
• Yabancı madde vardır. Parçada porselen, yapıştırıcı ya da diş kalıntısı olabilir.
• Miktar azdır. Tek bir kron genellikle birkaç gramı geçmez.

Bu nedenlerle kuyumcu altın dişi doğrudan "22 ayar" ya da "14 ayar" kabul etmez. Önce temizler, gerekirse ayırır, sonra test eder. Hurda altın mantığıyla değerlendirir. Hurda altının genel işleyişini hurda altın nedir rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Kuyumcu altın dişin değerini nasıl hesaplar?

Değer hesabı birkaç adımda yapılır. Her kuyumcu aynı yöntemi kullanmayabilir ama mantık genellikle aynıdır.

1. Temizleme ve ayırma. Porselen ve diğer malzemeler mümkünse metalden ayrılır.
2. Tartma. Kalan metal kısım hassas teraziyle tartılır.
3. Ayar tespiti. Mihenk taşı, asit testi ya da cihazla ölçüm yapılabilir. Daha kesin sonuç için eritme ve analiz gerekebilir.
4. Has karşılığının bulunması. Tespit edilen oran ile ağırlık çarpılarak içindeki saf altın miktarı hesaplanır.
5. Teklif. Kuyumcu, has altın alış fiyatı üzerinden bir teklif verir.

Basit bir örnekle bakalım. Rakamlar gerçek fiyat değil, tamamen varsayımdır. Diyelim ki temizlendikten sonra 3 gram gelen bir parçada yüzde 50 altın tespit edildi. Bu, yaklaşık 1,5 gram saf altın demektir. Has altının alış fiyatı 3.000 TL varsayılırsa, içerdiği altının değeri yaklaşık 4.500 TL olur. Kuyumcu bunun üzerinden işlem ve eritme maliyetini düşerek teklif verebilir. Örnek yalnızca hesap mantığını göstermek içindir.

Mihenk taşının nasıl çalıştığını merak ediyorsanız mihenk taşı nedir rehberimize göz atabilirsiniz.

Altın dişi elinize nasıl alırsınız?

Bir protez değişirken ya da diş çekilirken metal parçanın size verilip verilmeyeceğini önceden konuşmak en doğrusudur. Uygulama klinikten kliniğe değişebilir.

Bu konuda birkaç pratik öneri:

• Tedavi öncesinde diş hekiminize çıkan parçayı almak istediğinizi söyleyin.
• Parçanın hangi alaşımdan yapıldığını biliyorlarsa sorun. Bazı klinikler ya da laboratuvarlar bu bilgiyi kayıt altında tutar.
• Parçayı temiz ve kapalı küçük bir kutuda saklayın.

Hijyen konusunu atlamayın. Ağızdan çıkan parça kuyumcuya götürülmeden önce temizlenmiş olmalıdır. Temizlik için sert kimyasallar yerine sabunlu su ve yumuşak bir fırça yeterlidir. Kuyumcu da kendi ayırma işlemini yapacaktır.

Bozdurmadan önce yapmanız gerekenler

Altın diş küçük ama değeri olabilen bir parçadır. Birkaç basit hazırlık, adil bir teklif almanıza yardım eder.

• Birden fazla kuyumcuya gösterin. Test yöntemi ve teklif farklı olabilir.
• Testi kendi gözünüzle izleyin. Tartı ve test sizin önünüzde yapılmalıdır.
• Hesabı sorun. Kaç gram, hangi oran, hangi has fiyatı üzerinden hesaplandığını öğrenin.
• Eritme gerekirse koşulları konuşun. Eritme ve analiz için ücret alınıp alınmadığını önceden sorun.
• Başka hurda parçalarla birlikte değerlendirin. Kopuk zincir, tek küpe gibi parçaları birlikte götürmek işlemi pratikleştirebilir.

Bozdurma sırasında genel olarak dikkat edilmesi gerekenler için altın bozdururken dikkat edilecekler rehberine bakabilirsiniz.

Altın diş ile hurda takı arasındaki farklar

Altın dişi bozdururken çoğu kişi onu kırık bir takı gibi düşünür. Arada önemli farklar vardır.

Tablo genel durumu gösterir. Her parça kendi özelliğine göre değerlendirilir. Ayar ve milyem kavramlarını daha iyi anlamak için altın ayar nedir rehberimize göz atabilirsiniz.

Dolandırıcılığa karşı dikkat

Küçük parçalarda kontrol etmek zor olduğu için bazı kötü niyetli kişiler bunu fırsat bilebilir. Şu durumlarda temkinli olun:

• Parçanızı "test için" alıp gözünüzün önünden götürmek isteyen kişiler
• Hesap yöntemini açıklamayan, yalnızca tek bir rakam söyleyen teklifler
• Sokakta, kapıda ya da sosyal medyada "altın diş alınır" ilanlarıyla yapılan acele teklifler

Güvenilir bir kuyumcu tartıyı ve testi sizin önünüzde yapar, hesabı açıklar. Altın alım satımında karşılaşılan yöntemleri altın dolandırıcılığı rehberimizde topladık.

Saklamak mı, hemen bozdurmak mı?

Elinizdeki parça küçükse acele etmenize gerek yoktur. Altın diş zamanla bozulmaz, paslanmaz. Temiz ve kapalı bir kutuda yıllarca durabilir.

Bazı aileler bu tür küçük parçaları bir kenarda biriktirir. Kopuk zincir, tek kalmış küpe ve eski yüzüklerle birlikte belli bir miktara ulaşınca bozdurur. Bu yöntem, her küçük parça için ayrı ayrı uğraşmaktan daha pratiktir. Test ve eritme ücreti varsa tek seferde ödenmiş olur.

Saklamaya karar verirseniz parçayı diğer değerli eşyalarınızla birlikte güvenli bir yerde tutun. Hangi parçanın ne zaman ve nereden geldiğini kısa bir notla yazmak, ileride kuyumcuya anlatırken işinizi kolaylaştırır. Saklama seçenekleri için altın nasıl saklanır rehberimize göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Altın diş kaç ayardır? Sabit bir ayarı yoktur. Diş alaşımlarındaki altın oranı büyük farklılık gösterir. Kesin oran test ile tespit edilir.

Altın rengindeki her diş altın mıdır? Hayır. Bazı protezler altın rengini başka metallerle verir. Porselen kaplı köprülerde metal altyapı altın içermeyebilir.

Altın diş kuyumcuda bozdurulur mu? Birçok kuyumcu altın dişi hurda altın gibi değerlendirir. Önce temizler, tartar ve test eder. Teklifi has altın değeri üzerinden verir.

Değerini kendim hesaplayabilir miyim? Altın oranını bilmeden kesin hesap yapamazsınız. Oran tespit edildikten sonra altın hesaplama aracımızla has altın karşılığını kabaca görebilirsiniz.

Eritme işlemi zorunlu mu? Her zaman değil. Bazı kuyumcular yüzey testleriyle yetinir. Daha kesin sonuç için eritme ve analiz istenebilir. Koşulları önceden sorun.